BIÊN BẢN GHI NHỚ MỸ - IRAN VÀ ĐỘNG THÁI THẬN TRỌNG TỪ CÁC NHÀ BẢO HIỂM HÀNG HẢI QUỐC TẾ

1. Thỏa thuận chính trị mở đường nhưng rủi ro thực địa chưa dứt

Theo thỏa thuận do Pakistan và Qatar làm trung gian, Iran sẽ mở cửa trở lại eo biển Hormuz và Mỹ bắt đầu tiến trình dỡ bỏ hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân trong vòng 30 ngày. Thỏa thuận này kích hoạt một giai đoạn đàm phán hòa bình kéo dài 60 ngày. 

Mặc dù thị trường dầu mỏ ghi nhận tín hiệu các tàu chở dầu của Iran bắt đầu di chuyển ra khỏi vùng phong tỏa, các chuyên gia an ninh hàng hải quốc tế cảnh báo rằng nguy cơ từ thủy lôi rải rác và các cuộc tấn công bất ngờ từ các nhóm vũ trang không chính thức vẫn là mối đe dọa trực diện đối với tàu thương mại. Bên cạnh đó, Iran cũng tuyên bố sẵn sàng tái áp đặt các biện pháp cứng rắn nếu các điều khoản ngừng bắn bị vi phạm. 

2. Phản ứng từ các Hiệp hội Bảo hiểm

Báo cáo mới nhất từ Hiệp hội Bảo hiểm Hàng hải Quốc tế (IUMI) chỉ ra rằng, các nhà bảo hiểm đang tiếp cận thỏa thuận này dưới góc nhìn "chiến tranh kinh tế kỷ nguyên mới" chứ không thuần túy là một cuộc xung đột quân sự ngắn hạn. 

• Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh và vùng nguy hiểm (JWLA): Các câu lạc bộ bảo hiểm (P&I Clubs) lớn và thị trường Lloyd's London hiện chưa có kế hoạch đưa eo biển Hormuz ra khỏi danh sách vùng rủi ro cao. Các điều khoản siết chặt quy định kiểm tra tàu, xác minh thông tin hành trình và chứng nhận an toàn vẫn được giữ nguyên nhằm tránh bẫy "Shadow Fleet" (đội tàu bóng ma). 
• Mối lo ngại về an ninh mạng (Cyber Risk): Đi đôi với rủi ro địa chính trị, rủi ro mất an toàn do hệ thống định vị GPS bị giả mạo hoặc làm nhiễu (GPS spoofing) tại khu vực Trung Đông tiếp tục là điều khoản loại trừ được các nhà tái bảo hiểm xem xét nghiêm ngặt. 

3. Hệ quả đối với chuỗi cung ứng Logistics toàn cầu tháng 6/2026

Sự thận trọng của các nhà bảo hiểm tác động trực tiếp đến quyết định điều hành của các hãng tàu lớn: 

• Tắc nghẽn cảng lan rộng: Do tâm lý chờ đợi các tuyến đường Trung Đông ổn định, luồng tàu dồn về các cảng lớn tại châu Âu (như Hamburg, Rotterdam, Antwerp) tăng đột biến, đẩy tình trạng tắc nghẽn cảng và chậm lịch tàu (trung bình kéo dài hơn 5 ngày) lên mức báo động. 
• Giá cước tăng cao: Mặc dù độ tin cậy lịch tàu toàn cầu có cải thiện nhẹ, công suất hữu dụng trên thị trường vẫn bị thu hẹp do nhiều đội tàu chưa dám mạo hiểm quay lại kênh đào Suez hay eo biển Hormuz mà vẫn chọn đi vòng qua Mũi Hảo Vọng. Hệ quả là các khoản phụ phí nhiên liệu (Bunker adjustment factor) và phụ phí khẩn cấp tiếp tục đè nặng lên các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. 

4. Kết luận

Bối cảnh địa chính trị và bảo hiểm hàng hải hiện nay cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn rất mong manh trước các cú sốc. Các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu Việt Nam không nên chủ quan trước các thông tin mở cửa eo biển. Việc lựa chọn nhà vận tải lúc này cần ưu tiên yếu tố độ tin cậy, năng lực bảo hiểm hàng hóa toàn diện thay vì chỉ chạy theo các dịch vụ có mức cước thấp.

Nguồn tổng hợp: Seatrade maritime new, the maritime excutive, IUMI