.png)
Vận tải biển là một trong những nguồn phát thải chính gây ra tiếng ồn bức xạ dưới nước (URN), một yếu tố có thể gây tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học và làm xáo trộn môi trường biển.
Để hỗ trợ các Quốc gia Thành viên hiểu rõ hơn và giải quyết thách thức này, Liên minh GloNoise (GEF-UNDP-IMO) đã hoàn tất chuỗi hội thảo quốc gia, diễn ra từ tháng 3 đến tháng 4 năm 2026 tại 6 Quốc gia Thí điểm Trọng điểm (Lead Pilot Countries) bao gồm: Argentina, Chile, Costa Rica, Ấn Độ, Nam Phi và Trinidad & Tobago; cùng với sự tham gia bổ sung của Georgia, Madagascar và Mexico.
Gắn kết các bên liên quan và Nâng cao năng lực
Được tổ chức chủ yếu theo hình thức trực tiếp, các buổi hội thảo đã quy tụ gần 200 đại biểu từ các cơ quan chính phủ, giới học thuật, viện nghiên cứu và ngành vận tải biển. Thông qua các bài tập thực hành và thảo luận nhóm, những người tham gia đã tìm hiểu phương pháp đánh giá tiếng ồn dưới nước, xác định các "điểm nóng" (hotspots) tiềm ẩn và xem xét các biện pháp giảm thiểu phù hợp với bối cảnh quốc gia.
Bộ công cụ URN (URN Toolkit)
Trọng tâm của chuỗi hội thảo là Bộ công cụ URN mới, được Liên minh GloNoise phát triển nhằm hỗ trợ các quốc gia nâng cao kiến thức kỹ thuật và năng lực chuyên môn về tiếng ồn từ tàu thuyền. Các đại biểu đã trực tiếp thao tác trên các mô-đun đào tạo và công cụ mô hình hóa, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn trong việc đánh giá và phân tích dựa trên bằng chứng.
Được thiết kế như một nền tảng mở và dễ tiếp cận cho các bên liên quan trong ngành hàng hải, Bộ công cụ được cấu trúc theo ba cấp độ:
Cấu trúc này cho phép các quốc gia áp dụng linh hoạt tùy theo năng lực và nguồn dữ liệu sẵn có.
Truy cập Bộ công cụ URN tại: https://glonoise.blueoasis.pt/
Định hướng tương lai
Việc tổ chức thành công chuỗi hội thảo trong một thời gian ngắn đã phản ánh sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia và các đối tác. Các cuộc thảo luận cũng nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về:
Bộ công cụ sẽ được hoàn thiện vào cuối năm nay và sẽ được cung cấp rộng rãi để hỗ trợ các Quốc gia Thành viên triển khai Hướng dẫn sửa đổi của IMO về giảm thiểu tiếng ồn bức xạ dưới nước từ tàu thuyền.
Bước tiếp theo: Hội thảo trực tuyến toàn cầu
Tiếp nối thành công của chuỗi hội thảo quốc gia, Liên minh GloNoise sẽ tổ chức một buổi hội thảo trực tuyến (webinar) toàn cầu về Bộ công cụ URN, dành cho tất cả các Quốc gia Thành viên của IMO.
Đánh giá nỗ lực chuẩn hóa việc quản lý tiếng ồn bức xạ dưới nước (URN) từ tàu thuyền
Vấn đề tiếng ồn bức xạ dưới nước (Underwater Radiated Noise - URN) từ hoạt động hàng hải thương mại đang dần trở thành một trong những trọng tâm mới trong nghị sự về bảo vệ môi trường biển toàn cầu. Việc Liên minh GloNoise (GEF-UNDP-IMO) hoàn tất chuỗi hội thảo tại các Quốc gia Thí điểm Trọng điểm vào đầu năm 2026 đánh dấu một bước chuyển quan trọng: từ các khuyến nghị mang tính lý thuyết sang việc thực thi hóa thông qua các công cụ định lượng.
1. Sự chuyển dịch từ nhận thức sang quản trị dựa trên dữ liệu
Trong nhiều thập kỷ, ô nhiễm tiếng ồn đại dương thường bị xem nhẹ so với ô nhiễm rác thải nhựa hay phát thải khí nhà kính, do tính chất "vô hình" của nó. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học đã xác nhận URN gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giao tiếp, định vị và hành vi sinh sản của các loài động vật biển.
Nhận định về chuỗi hội thảo vừa qua, có thể thấy đây là một nỗ lực kỹ thuật hóa quản trị. Thay vì chỉ dừng lại ở việc kêu gọi giảm tiếng ồn, Bộ công cụ URN (URN Toolkit) cung cấp một khung tham chiếu thực tiễn. Việc triển khai trực tiếp tại các quốc gia có vị trí địa lý chiến lược như Ấn Độ, Nam Phi hay Chile cho thấy mục tiêu bao phủ các tuyến hàng hải quan trọng, nơi mật độ tàu thuyền cao gây áp lực lớn lên các hệ sinh thái nhạy cảm.
2. Tính ưu việt của cách tiếp cận phân tầng (Tiered Approach)
Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo của GloNoise là cấu trúc ba cấp độ của Bộ công cụ. Đây là một chiến lược thực tế, phản ánh sự thấu hiểu về khoảng cách năng lực kỹ thuật giữa các quốc gia:
3. Thách thức trong việc phối hợp đa ngành và đồng bộ hóa dữ liệu
Dù đạt được những kết quả khả quan về mặt đào tạo, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản mang tính hệ thống. Việc quản lý URN không thể tách rời khỏi sự phối hợp giữa ba trụ cột: Chính phủ (pháp lý), Khoa học (dữ liệu) và Ngành hàng hải (thực thi).
Đánh giá thực tế cho thấy, thách thức lớn nhất hiện nay là việc thuyết phục các chủ tàu và đơn vị đóng tàu đầu tư vào công nghệ giảm ồn trong bối cảnh các quy định hiện hành của IMO vẫn mang tính tự nguyện (IMO Revised Guidelines). Tuy nhiên, việc đưa các bên liên quan vào cùng một bàn thảo luận tại các hội thảo quốc gia là bước đi cần thiết để xây dựng sự đồng thuận trước khi các quy định này có thể trở thành bắt buộc trong tương lai.
4. Kết luận
Sáng kiến của Liên minh GloNoise và Bộ công cụ URN không phải là "chiếc đũa thần" giải quyết tức thì ô nhiễm âm thanh đại dương, nhưng nó là nền tảng hạ tầng tri thức thiết yếu. Việc hoàn thiện bộ công cụ vào cuối năm 2026 sẽ cung cấp cho các quốc gia thành viên IMO một ngôn ngữ kỹ thuật chung.
Đánh giá một cách khách quan, thành công của chương trình này không chỉ nằm ở số lượng 200 người tham gia, mà nằm ở việc thiết lập được một quy trình đánh giá dựa trên bằng chứng (evidence-based assessment). Đây là tiền đề để các quốc gia xây dựng chính sách hàng hải xanh, cân bằng giữa mục tiêu phát triển kinh tế biển và bảo tồn đa dạng sinh học trong dài hạn.
Ghi chú:Bộ công cụ URN hiện đang được cung cấp dưới dạng nền tảng mở, tạo điều kiện cho việc minh bạch hóa dữ liệu môi trường và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu xuyên biên giới trong lĩnh vực hàng hải.
Nguồn: IMO
