.png)
Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran, cùng những thiệt hại lan rộng đối với hạ tầng dầu khí tại Iran và các quốc gia láng giềng vùng Vịnh, kèm theo việc đóng cửa eo biển Hormuz đã tạo ra cuộc khủng hoảng cung dầu lớn nhất lịch sử theo đánh giá của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Tình trạng này đang đẩy giá dầu thế giới tăng vọt.
Trong báo cáo hàng tháng vừa công bố, IEA – cơ quan tư vấn cho các quốc gia công nghiệp phát triển – nhận định: "Với việc lưu thông của tàu chở dầu qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế, tổn thất cung tích lũy từ các nhà sản xuất khu vực vịnh Trung Đông đã vượt quá 1 tỷ thùng. Hiện có hơn 14 triệu thùng/ngày (bpd) bị gián đoạn sản xuất (shut-in), tạo ra một cú sốc cung chưa từng có tiền lệ."
Cơ quan này cho biết thêm, thế giới đang phải khai thác các kho dự trữ dầu với tốc độ kỷ lục trong bối cảnh các quốc gia nhập khẩu đối mặt với sự gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng từ Trung Đông.
Cùng ngày, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng công bố báo cáo nhấn mạnh sự sụt giảm sản lượng khi cuộc chiến tại Iran kìm hãm hoạt động xuất khẩu của một số nhà sản xuất hàng đầu trong khối.
Triển vọng thị trường dầu: Chuyển dịch sang thâm hụt
Dự báo của IEA cho thấy nguồn cung toàn cầu sẽ thấp hơn tổng nhu cầu khoảng 1,78 triệu bpd trong năm 2026. Con số này hoàn toàn trái ngược với mức thặng dư 410.000 bpd được dự báo trong tháng trước và mức thặng dư gần 4 triệu bpd trong báo cáo hồi tháng 12 năm ngoái.
"Ước tính cung cầu mới nhất của chúng tôi cho thấy thị trường sẽ tiếp tục tình trạng thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng cho đến cuối quý III/2026, ngay cả khi xung đột chấm dứt vào đầu tháng 6," cơ quan có trụ sở tại Paris cho biết. IEA nhấn mạnh thêm rằng mức thâm hụt trong quý II có thể lên tới 6 triệu bpd.
.png)
Lưu ý: Biểu đồ (theo báo cáo) thể hiện sự thay đổi hàng tháng trong dự báo của IEA về chênh lệch giữa tổng sản lượng và tổng nhu cầu dầu thế giới năm 2026 (đơn vị: triệu thùng/ngày).
Kịch bản cơ sở của IEA kỳ vọng lưu thông qua eo biển Hormuz sẽ dần khôi phục từ quý III trở đi. Điều này có thể đưa thị trường trở lại trạng thái "thặng dư khiêm tốn" vào quý IV, tạo điều kiện để bắt đầu tái thiết các kho dự trữ đã cạn kiệt.
Giải phóng dự trữ chiến lược và biến động kho hàng
Sự sụt giảm nguồn cung đã dẫn đến việc rút ròng 246 triệu thùng từ các kho dự trữ dầu toàn cầu trong tháng 3 và tháng 4. IEA cảnh báo điều này có thể làm gia tăng biến động giá trước giai đoạn cao điểm nhu cầu vào mùa hè.
Để bình ổn thị trường, 32 quốc gia thành viên IEA đã phối hợp thực hiện đợt giải phóng dự trữ chiến lược lớn nhất lịch sử với quy mô 400 triệu thùng vào tháng 3. Tính đến nay, khoảng 164 triệu thùng trong số đó đã được đưa ra thị trường.
Tổng nguồn cung dầu toàn cầu năm 2026 được dự báo sẽ giảm khoảng 3,9 triệu bpd do ảnh hưởng của chiến tranh. IEA đã cắt giảm mạnh dự báo trước đó (vốn chỉ ước tính mức giảm 1,5 triệu bpd).
Nhu cầu chịu áp lực kép
IEA hiện dự báo nhu cầu dầu sẽ giảm 420.000 bpd trong năm nay, thay vì mức giảm nhẹ 80.000 bpd như dự báo cũ. Tiêu thụ dầu đang chịu áp lực nặng nề do giá tăng đột biến dẫn đến hiện tượng "hủy diệt nhu cầu" (demand destruction) và tăng trưởng kinh tế chậm lại.
Trái ngược với IEA, dù cũng hạ dự báo nhu cầu cho năm 2026, OPEC vẫn kỳ vọng nhu cầu dầu thế giới sẽ tăng trong năm nay.
Thực trạng sản lượng của OPEC+
Theo tính toán của Reuters dựa trên dữ liệu báo cáo, liên minh OPEC+ (bao gồm Nga và các đồng minh) đang khai thác thấp hơn nhiều so với mức cần thiết để cân bằng thị trường năm nay.
Trong tháng 4, sản lượng của OPEC+ chỉ đạt 33,19 triệu bpd, tiếp tục giảm so với tháng 3 do sự gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, OPEC dự báo nhu cầu đối với dầu thô từ khối OPEC+ sẽ ở mức trung bình 42,7 triệu bpd vào năm 2026.
Cuối cùng, IEA thông báo sẽ lùi việc công bố dự báo cung cầu năm 2027 sang báo cáo tháng 6 (thay vì tháng 4 như thông lệ). Báo cáo dầu hàng năm 2026 cũng sẽ bị hoãn lại sau ngày 17/6 do những biến động khó lường từ chiến sự.
Nguồn: Reuters.com
