Theo dữ liệu từ các tổ chức phân tích thị trường Xeneta và Drewry, giá cước vận chuyển trên các tuyến hàng hải chính từ châu Á đến Hoa Kỳ và châu Âu đã tăng đáng kể kể từ khi xung đột bùng nổ vào ngày 28 tháng 2, trong đó một số tuyến ghi nhận mức tăng trưởng hơn 100%.
Báo cáo mới nhất từ Chỉ số Container Thế giới của Drewry (Drewry World Container Index) cho thấy, chi phí vận chuyển một container 40 foot (FEU) từ Thượng Hải đến Los Angeles trong tuần này đã chạm mức 4.565 USD, trong khi giá cước từ Thượng Hải đến New York đạt 5.505 USD.
Dữ liệu của Xeneta cũng chỉ ra rằng giá cước giao ngay từ châu Á đến Bắc Âu đã tăng 27% trong tuần qua, lên mức 3.649 USD; trong khi giá cước từ châu Á đến Bờ Tây Hoa Kỳ tăng 20%, đạt 3.933 USD.
Hãng phân tích dữ liệu vận tải này cho biết thêm, giá cước từ châu Á đi Hoa Kỳ đã tăng vọt 109% kể từ khi xung đột bắt đầu, trong khi giá cước từ châu Á đi châu Âu tăng hơn 50%.
Ông Peter Sand, Chuyên gia phân tích trưởng tại Xeneta, nhận định rằng thị trường vận tải biển đang ngày càng phản ánh rõ rệt những lo ngại về tác động của cuộc xung đột đối với nguồn cung năng lượng và thương mại toàn cầu.
1. Tác nhân chính đẩy cước vận chuyển leo thang
Yếu tố cốt lõi đằng sau sự gia tăng của giá cước vận tải là sự leo thang của giá dầu cấp tàu.
Cuộc xung đột đã làm gián đoạn dòng chảy của dầu mỏ đi qua Eo biển Hormuz tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển gần 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Hệ quả là chi phí nhiên liệu của các đội tàu đã tăng mạnh.
Theo số liệu từ hãng báo giá nhiên liệu hàng hải Ship & Bunker, giá dầu thô hàm lượng lưu huỳnh cực thấp (VLSFO), loại nhiên liệu được các tàu container sử dụng phổ biến nhất đã tăng 55% tại 20 trung tâm cấp dầu lớn trên thế giới kể từ khi xung đột nổ ra.
Cụ thể, giá dầu VLSFO hiện đứng ở mức 1.211 USD/tấn tại Fujairah, 770,50 USD/tấn tại Singapore, 676 USD/tấn tại Rotterdam và 918 USD/tấn tại Los Angeles.
Dù các nhà phân tích cho biết chưa xảy ra tình trạng khan hiếm dầu cấp tàu trên diện rộng, nhưng nguồn cung đã bị thắt chặt và một số khối lượng nhiên liệu đang được điều hướng sang các khu vực ít chịu ảnh hưởng bởi xung đột hơn.
Các chuyên gia năng lượng và hàng hải cảnh báo rằng thị trường dầu cấp tàu có thể phải mất khoảng một năm để bình ổn trở lại, ngay cả khi một thỏa thuận với Iran được ký kết nhanh chóng.
Vì chi phí nhiên liệu có thể chiếm tới 60% tổng chi phí chuyến hành hải của một tàu container, các hãng tàu đã buộc phải tự gánh chịu mức chi phí vận hành tăng cao đáng kể này.
Tổ chức Phân tích Hàng hải Sea-Intelligence ước tính cuộc xung đột này đã làm tiêu tốn thêm khoảng 5,5 tỷ USD chi phí dầu cấp tàu của riêng phân khúc vận tải container kể từ cuối tháng 2. Chỉ tính riêng hãng tàu Hapag-Lloyd của Đức, ước tính doanh nghiệp này phải chi thêm tới 50 triệu USD mỗi tuần cho nhiên liệu.
Trước tình hình đó, các hãng tàu lớn bao gồm MSC, Maersk và CMA CGM đã áp dụng phụ phí nhiên liệu đối với các lô hàng giao ngay, và nhiều hãng vận tải dự kiến sẽ đưa các khoản chi phí này vào hợp đồng khách hàng thường niên áp dụng từ ngày 1 tháng 7 tới.
2. Ách tắc tại các cảng trung chuyển Đông Nam Á và tâm lý gom hàng sớm
Đồng thời, mạng lưới vận tải biển đang phải đối mặt với tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng tại các trung tâm trung chuyển lớn ở Đông Nam Á.
Theo Bloomberg, các cảng biển như Singapore và Port Klang của Malaysia đang ghi nhận lượng hàng tồn đọng ngày càng tăng do dòng luân chuyển hàng hóa dịch chuyển cấu trúc khắp khu vực. Giới phân tích cho biết tình trạng tắc nghẽn này đang làm giảm số lượng tàu sẵn có và tạo thêm áp lực đẩy giá cước lên cao.
Ông Peter Sand nhận định sự gián đoạn tại các cảng trung chuyển cốt lõi có thể tác động dây chuyền đến các mạng lưới vận tải vượt ra ngoài phạm vi Trung Đông, bao gồm cả những tuyến hàng hải không đi qua eo biển Hormuz.
Bên cạnh đó, các nhà nhập khẩu cũng đang góp phần làm tăng cầu thị trường khi nhiều doanh nghiệp tiến hành giao nhận hàng sớm hơn dự kiến nhằm tránh các đợt tăng giá cước tiềm ẩn trong tương lai.
Ông Steve Hughes, Giám đốc điều hành của HCS International, cho biết các nhà nhập khẩu đang cố gắng tìm cách bảo mật không gian xếp hàng trên tàu trước khi chi phí tiếp tục leo thang.
Các nhà phân tích nhận định xu hướng gom hàng sớm này có thể đẩy giá cước vận tải lên cao hơn nữa trong những tháng tới, đặc biệt là khi các nhà bán lẻ và nhà sản xuất bước vào giai đoạn cao điểm tích trữ hàng kho bãi truyền thống vào tháng 7 và tháng 8.
3. Hệ lụy lan rộng sang các ngành sản xuất và chuỗi cung ứng trên bờ
Tác động từ cuộc xung đột này đang lan rộng ra ngoài phạm vi của ngành vận tải biển.
Ông Zac Rogers, tác giả chính của Chỉ số Nhà quản trị Logistics (LMI), cảnh báo chi phí nhiên liệu tăng cao có thể ảnh hưởng đến cả hoạt động khai thác tàu lẫn các hoạt động sản xuất công nghiệp trên bờ. Giá năng lượng cao có thể làm giảm lượng nhiên liệu sẵn có phục vụ cho vận tải nội địa và sản xuất công nghiệp, từ đó tác động trực tiếp đến sản lượng và giá thành hàng hóa.
Theo ông Collin Shaw, Chủ tịch Hiệp hội các nhà cung ứng thiết bị nguyên bản (MEMA), một số nhà cung ứng linh kiện ô tô đã bắt đầu nhập khẩu thêm nguyên liệu thô dự phòng để phòng ngừa các đứt gãy nguồn cung sâu hơn.
Ông Henning Gloystein, Giám đốc điều hành mảng năng lượng, khí hậu và tài nguyên tại Eurasia Group, cho biết các nhà sản xuất ở Nam Á và Đông Nam Á đang đối mặt với chi phí cao hơn để tìm nguồn thay thế cho các sản phẩm dầu thô và khí đốt tự nhiên nhập khẩu từ Trung Đông. Ông cảnh báo một số nhà máy có thể phải lựa chọn giữa việc chấp nhận vận hành thua lỗ hoặc tạm thời đóng cửa nếu chi phí tiếp tục leo thang.
Ngoài ra, ông Gloystein cũng lưu ý rằng các tàu tiếp vận cỡ nhỏ vốn có nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa từ các nhà mạng vệ tinh về các cảng cửa ngõ lớn có thể bị cắt giảm dịch vụ nếu các nhà khai thác tàu ưu tiên phân bổ nguồn nhiên liệu cho các tuyến vận tải mang lại tỷ suất lợi nhuận cao hơn.
Giới chuyên gia trong ngành nhận định giá cước vận tải có thể sẽ tiếp tục duy trì đà tăng nếu xung đột kéo dài và giá nhiên liệu không hạ nhiệt.
Sự gia tăng chi phí vận chuyển hiện đang đè nặng lên toàn bộ các chuỗi cung ứng và mạng lưới giao thông toàn cầu. Các nhà phân tích kết luận rằng tình trạng gián đoạn kéo dài tại Eo biển Hormuz, biến động giá nhiên liệu và áp lực khan hiếm không gian tàu sẽ tiếp tục là những biến số cốt lõi chi phối thị trường vận tải biển trong những tháng tới.
Nguồn: Marineinsight
