Ủy ban Pháp lý của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã chính thức thông qua bộ hướng dẫn mới nhằm tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm thẩm định trong đăng ký tàu biển, đồng thời ngăn chặn tình trạng đăng ký gian lận và lạm dụng cờ quốc gia.
.jpeg)
Hội nghị lần thứ 113 của Ủy ban Pháp lý IMO diễn ra từ ngày 13 đến 17/4/2026 tại trụ sở IMO ở London đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc lấp đầy lỗ hổng pháp lý cốt yếu của ngành hàng hải. Hiện nay, thế giới vẫn chưa có một khung pháp lý quốc tế mang tính ràng buộc để điều chỉnh việc đăng ký tàu biển.
Phát biểu bế mạc phiên họp, Tổng Thư ký IMO, ông Arsenio Dominguez nhấn mạnh: “Đây là một bước đi đáng hoan nghênh nhằm đảm bảo hệ thống đăng ký tàu biển được thực hiện với trách nhiệm thẩm định cao nhất. Điều này không chỉ vì lợi ích an toàn, bảo vệ môi trường biển và phúc lợi của thuyền viên, mà còn là yếu tố sống còn đối với an ninh hàng hải quốc tế. Các hướng dẫn này cũng sẽ góp phần xóa bỏ các trường hợp đăng ký gian lận.”
Theo báo cáo tại hội nghị, số lượng tàu treo "cờ giả" đã gia tăng đáng kể. Trong năm qua, có tới 529 tàu bị phát hiện treo cờ quốc gia bất hợp pháp. Gần 40 quốc gia thành viên đã ghi nhận trường hợp cờ của họ bị các nhóm tội phạm sử dụng trái phép mà không hề hay biết hoặc cho phép.
Bộ hướng dẫn mới tập trung vào các nội dung chính:
Ngoài ra ủy ban cũng đưa ra các quyết định về các vấn đề sau:
1. Vận chuyển hàng hóa không đạt chuẩn và Eo biển Hormuz
Ủy ban đã tái thiết lập nhóm thư tín để tiếp tục rà soát các công ước của IMO, nhằm phát triển các biện pháp ngăn chặn hoạt động bất hợp pháp, bao gồm cả tình trạng tàu dưới tiêu chuẩn (substandard shipping).
Đáng chú ý, Ủy ban đã ra tuyên bố lên án mạnh mẽ các mối đe dọa và cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại khu vực Biển Ả Rập, Biển Oman và vùng Vịnh, đặc biệt là tại Eo biển Hormuz. IMO chỉ trích gay gắt các hành động của Iran liên quan đến việc đặt mìn tại các phân luồng giao thông hàng hải (TSS) và áp đặt hệ thống thu phí phân biệt đối xử đối với tàu thuyền qua lại. Ủy ban khẳng định những hành động này vi phạm quyền đi qua quá cảnh (transit passage) theo luật pháp quốc tế.
2. Báo động tình trạng thuyền viên bị bỏ rơi
Số liệu từ cơ sở dữ liệu chung của IMO/ILO cho thấy một thực trạng đáng ngại: Từ ngày 1/1 đến 31/12/2025, đã có 410 trường hợp thuyền viên bị bỏ rơi mới được ghi nhận, ảnh hưởng đến hơn 6.000 người. Đây là con số cao kỷ lục từ trước đến nay. Trong đó, 185 trường hợp hoàn toàn không có bảo lãnh tài chính bắt buộc.
Tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, đã có thêm 103 vụ việc được ghi nhận. Ủy ban hối thúc các quốc gia thành viên phê chuẩn Công ước Lao động Hàng hải (MLC 2006) và yêu cầu xây dựng Quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) với các mốc thời gian cụ thể để các cơ quan chức năng có thể can thiệp nhanh chóng trong các trường hợp khẩn cấp.
3. Khoảng trống pháp lý về nhiên liệu thay thế
Cuối cùng, Hội nghị thừa nhận một khoảng trống pháp lý lớn về trách nhiệm dân sự và bồi thường đối với các sự cố liên quan đến nhiên liệu thay thế dùng cho động lực tàu thủy. Các chế độ trách nhiệm quốc tế hiện hành chưa bao quát đầy đủ các rủi ro đặc thù của loại nhiên liệu này. Một nhóm thư tín đã được thành lập để nghiên cứu xây dựng chế độ pháp lý riêng biệt hoặc sửa đổi các quy định hiện có nhằm đảm bảo quyền lợi và bồi thường hiệu quả cho các nạn nhân nếu có sự cố xảy ra.
Nguồn IMO
