TỔNG KẾT KỲ HỌP LẦN THỨ 84 CỦA ỦY BAN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN (MEPC): ĐỊNH HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI XANH VÀ BẢO VỆ ĐẠI DƯƠNG

TỔNG KẾT KỲ HỌP LẦN THỨ 84 CỦA ỦY BAN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN (MEPC): ĐỊNH HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI XANH VÀ BẢO VỆ ĐẠI DƯƠNG

1. Thúc đẩy Khung IMO Net-Zero và giảm phát thải khí nhà kính

Một trong những trọng tâm hàng đầu của MEPC 84 là tiếp tục thảo luận về Khung IMO Net-Zero — nhóm biện pháp trung hạn nhằm giảm phát thải khí nhà kính từ tàu biển.

Để giải quyết các vấn đề còn khác biệt và chuẩn bị cho kỳ họp MEPC 85 (dự kiến diễn ra từ 30/11 đến 03/12/2026), Ủy ban thống nhất lộ trình làm việc cụ thể:

• Thành lập Nhóm công tác giữa kỳ họp để thúc đẩy hội tụ quan điểm.
• Tổ chức hai cuộc họp giữa kỳ (từ 01 - 04/9/2026 và từ 23 - 27/11/2026).
• Tổ chức hội thảo chuyên gia về mô hình “chain of custody” nhằm trao đổi cơ chế theo dõi nguồn gốc và luân chuyển nhiên liệu, phục vụ truy xuất, xác minh phát thải.
• Dự kiến nối lại Phiên họp bất thường lần thứ hai của MEPC vào ngày 04/12/2026, tùy thuộc vào kết quả của MEPC 85.

Bên cạnh đó, Ủy ban đã phê duyệt Điều khoản tham chiếu cho Nghiên cứu khí nhà kính lần thứ năm của IMO; thông qua Hướng dẫn năm 2026 về đo phát thải methane và nitrous oxide của động cơ diesel hàng hải; đồng thời phê duyệt dự thảo sửa đổi Bộ luật kỹ thuật $NOx$ năm 2008 liên quan đến nhiên liệu không chứa carbon.

2. Thiết lập Khu vực kiểm soát phát thải (ECA) mới tại Đông Bắc Đại Tây Dương

MEPC 84 chính thức thông qua việc thiết lập Khu vực kiểm soát phát thải mới tại Đông Bắc Đại Tây Dương, áp dụng giới hạn nghiêm ngặt đối với oxit nitơ, oxit lưu huỳnh và hạt vật chất (PM).

Vùng kiểm soát này kéo dài tới 200 hải lý tính từ đường cơ sở của Greenland, Iceland, Quần đảo Faroe, Ireland, Vương quốc Anh, Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Quy định có hiệu lực từ ngày 01/9/2027 và chính thức áp dụng sau đó 12 tháng, bắt buộc tàu thuyền trong khu vực phải sử dụng nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh không vượt quá 0,10%.

3. Kiểm soát rác thải nhựa và ngư cụ trên biển

Nhằm hướng tới mục tiêu chấm dứt việc xả rác thải nhựa từ tàu ra biển vào năm 2030, kỳ họp đã thông qua Chiến lược và Kế hoạch hành động năm 2026, thay thế cho các văn kiện năm 2021 và 2025. Biện pháp tập trung vào nâng cao năng lực cảng biển, đào tạo thuyền viên và tăng cường hợp tác quốc tế.

Đồng thời, Ủy ban thống nhất giao Tiểu ban PPR 14 xây dựng bộ quy tắc bắt buộc về vận chuyển hạt nhựa bằng đường biển trong container hàng hóa (theo Phụ lục III MARPOL/Công ước SOLAS). MEPC cũng phê duyệt thông tri thúc đẩy hệ thống đánh dấu ngư cụ theo Hướng dẫn tự nguyện của FAO.

4. Quản lý nước dằn tàu và giảm thiểu tiếng ồn dưới nước

• Nước dằn tàu: MEPC phê duyệt gói sửa đổi đối với Công ước Quản lý nước dằn tàu sau giai đoạn tích lũy kinh nghiệm, đồng thời thông qua Hướng dẫn sửa đổi và xây dựng Kế hoạch quản lý cụ thể nhằm bảo vệ hệ sinh thái trước sinh vật ngoại lai.
• Tiếng ồn dưới nước: Thống nhất kéo dài giai đoạn tích lũy kinh nghiệm giảm tiếng ồn bức xạ từ tàu biển thêm hai năm (đến hết năm 2028) và nhất trí thực hiện một nghiên cứu khoa học làm cơ sở xây dựng các quy định trong tương lai.

5. Ứng phó rủi ro môi trường tại Eo biển Hormuz và các đầu việc mới

Trước thực trạng căng thẳng địa chính trị, MEPC đã thông qua nghị quyết lên án các cuộc tấn công tàu thương mại tại Eo biển Hormuz. Ủy ban cảnh báo nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng do dầu, hóa chất độc hại và chất thải phát sinh từ khí tài quân sự tại Vịnh Ba Tư, đồng thời giao Tổng Thư ký IMO tiếp tục theo dõi, báo cáo.

Trong hai năm tới, MEPC thống nhất triển khai các đầu việc mới bao gồm: cấm đưa trở lại tàu các chất làm suy giảm tầng ô-dôn (sửa đổi quy định 12 Phụ lục VI MARPOL); xây dựng biện pháp quản lý tàu mặt nước tự hành hàng hải (MASS); hỗ trợ thực hiện Hiệp định BBNJ về đa dạng sinh học đại dương; và xây dựng văn kiện pháp lý ràng buộc về kiểm soát sinh vật bám thân tàu.

Nguồn: Vimawa